Ο Μαχφούζ είναι από τους Αιγυπτίους σύγχρονους συγγραφείς ο πιο μεταφρασμένος αλλά και ο πιο αγαπητός στην Ελλάδα. (Από τις εκδόσεις Ψυχογιός κυκλοφορούν 18 μυθιστορήματα του ενώ από τις εκδόσεις Καστανιώτης μόλις πριν λίγες μέρες κυκλοφόρησε ένα ακόμη μυθιστόρημά του με τίτλο "Χίμαιρα"). Μάλιστα με το έργο του συμβαίνει κάτι που σπάνια έχει τύχει με άλλους ξένουςλογοτέχνες : οι Έλληνες αναγνώστες έχουν δείξει την προτίμησήτους σ’ αυτό , ανεξάρτητα από το αν είναι απλοί αναγνώστες , ποιητές ή μυθιστοριογράφοι ή ακόμα εξειδικευμένοι και με πιο αυστηρά αισθητικά κριτήρια κριτικοί και διανοούμενοι.
Κατά τη γνώμη μου αυτή η συμφωνία ή η σύγκλιση αναγνωστών από διαφορετικές προελεύσεις, διαφορετικές νοοτροπίες που συνήθως διαβάζουν ζητώντας διαφορετικά πράγματα σ’ ένα βιβλίο, οφείλεται στο γεγονός ότι ο Μαχφούζ είναι ένας συγγραφέας που χωρίς να χάνει την ιθαγένειά του, χωρίς δηλαδή να μας κάνει να ξεχνούμε ούτε στιγμή ότι ο κόσμος του είναι ο καθημερινός του Καΐρου, ο κόσμος των συνοικιών, των αγορών, των λαϊκών πολυκατοικιών, ο κόσμος της φτώχειας αλλά και των ανερχόμενων μικροαστών, ταυτόχρονα είναι ο συγγραφέας που κατορθώνει να μεταμορφώνει το τοπικό χρώμα, τα ήθη και τις ιδιομορφίες σε καταστάσεις ζωής πανανθρώπινες. Αυτό συμβαίνει άλλωστε με τους μεγάλους και σημαντικούς λογοτέχνες, σε όλες τις εποχές.
Η Αίγυπτος για τον μέσο Έλληνα αναγνώστη είναι μια χώρα γνωστή και άγνωστη. Γνωστή, διότι ένας σημαντικός αριθμός Ελλήνων είχε εγκατασταθεί εδώ από τις πρώτες δεκαετίες του 19 ου αιώνα, αναζητώντας καλύτερη τύχη, και πολλές οικογένειες είχαν συγγενείς που έζησαν για ένα μικρό ή μεγάλο διάστημα στο Κάιρο, στην Αλεξάνδρεια και σε πολλές άλλες, μικρές και μεγάλες πόλεις. Γνωστή ακόμα, διότι η Αίγυπτος ήταν για ένα πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα η πιο φιλική για μας αραβική χώρα. Θεατρικοί θίασοι περιόδευαν εδώ, κινηματογραφικοί παραγωγοί προτιμούσαν τα αιγυπτιακά studio, οι λαϊκοί τραγουδιστές μας εμπνεύστηκαν πολλές φωνογραφικές επιτυχίες τους από θέματα, σύμβολα και εικόνες της αιγυπτιακής ανατολής. Αλλά και άγνωστη, διότι για πολλούς ήταν και είναι μια χώρα εξωτική, πολύ πλησιέστερα στον ρυθμό ζωής και στις νοοτροπίες του κόσμου της Ασίας.
Αυτό τον συνδυασμό, του οικείου και του εξωτικού, του παραδοσιακού και του μοντέρνου, του ανατολίτικου και του δυτικού, κατάφερε ο Μαχφούζ με τα μυθιστορήματα και τα διηγήματά του να τον μεταφέρει σε γοητευτικές ιστορίες, γραμμένες με την πάντοτε απαράμιλλη, γεμάτη λυρισμό και ρυθμό, ποιητική του γλώσσα. Όμως την ίδια στιγμή, αυτό που τον έκανε ιδιαίτερα αγαπητό ήταν και το γεγονός ότι μαζί με τον παραμυθά και χαρισματικό αφηγητή Μαχφούζ, εμφανίζεται και ένας Μαχφούζ αδιάπτωτα στοχαζόμενος. Δεν είναι μόνο ότι τα βιβλία του υποκινούν τη σκέψη του αναγνώστη για τα διαρκή και τα προσωρινά της ζωής, αλλά και ότι το κάθε ένα από αυτά είναι ένας δρόμος ανάβασης προς τις βαθύτερες ανθρώπινες αλήθειες, πέρα από θρησκείες και πολιτικά συστήματα.
