"Το Ταξί στους δρόμους του Καΐρου , Χάλεντ Σλ Χαμίσι, Eκδόσεις Μεταίχμιο

«Το Ταξί στους δρόμους του Καΐρου" είναι μια συλλογή πενήντα οκτώ μικρών ιστοριών, τις οποίες αφηγούνται πενήντα οκτώ διαφορετικοί άνθρωποι που προέρχονται από όλο το φάσμα του σύγχρονου αιγυπτιακού λαού-αν και ουσιαστικά θα μπορούσαν όλοι αυτοί να είναι ένας και μοναδικός αφηγητής.

Σπάζοντας τους παραδοσιακούς τρόπους αφήγησης, αλλά και το είδος της γλωσσικής έκφρασης που συνηθίζεται στην αιγυπτιακή πεζογραφία, το Ταξί συνθέτουν μικρές ιστορίες που παρουσιάζουν όψεις της πιο συμβατικής καθημερινότητας, ιστορίες ανθρώπων οι οποίοι προέρχονται από τα πιο φτωχά στρώματα του πληθυσμού του Καΐρου. Θίγονται ζητήματα που, ελάχιστα χρόνια πριν, θεωρούνταν ταμπού. Είναι όμως και ιστορίες που, παρά το τοπικό τους χρώμα, θα μπορούσε κανείς να βρει σ' αυτές στοιχεία τα οποία με άλλη μορφή θα τα συναντήσει σε κάθε σημείο της γης, ακόμα και στις πιο εύπορες και ευνοημένες οικονομικά και πολιτικά χώρες.

Οι αλήθειες που παρουσιάζονται μέσα από τις αφηγήσεις των ταξιτζήδων είναι συγκλονιστικές: Εδώ η μιζέρια, η ανέχεια. η δυσπραγία αποτελούν την καθημερινότητα, και η επιβίωση είναι ένας διαρκής αυτοσκοπός που, μάλιστα, για να επιτευχθεί, πολλές φορές παίρνει άγρια μορφή. Έτσι, το σύνολο των ιστοριών δημιουργεί ένα ιμηφιδωτό που ξεδιπλώνει μπροστά στα μάτια μας μια διόλου εξωτική και μάλλον απαισιόδοξη εικόνα του σύγχρονου Καίρου και, σε προέκταση, ολόκληρης της Αιγύπτου, μιας χώρας η οποία διχάζεται ανάμεσα στη Δύση και την Ανατολή. Τα προβλήματα προσεγγίζονται με τον θυμοσοφικό τρόπο του απλού και σε πολλές περιπτώσεις αγράμματου λαού, αλλά τονίζονται με πικρό χιούμορ, με ειρωνεία και κάποτε με ανάλαφρο σαρκασμό για την ανθρώπινη μοίρα, για αυτούς που εξουσιάζουν και αυτούς που εξουσιάζονται. Μάλιστα, τα περισσότερα από τα προβλήματα του αιγυπτιακού λαού, έτσι όπως περιγράφονται στο βιβλίο, στην ουσία δεν περιορίζονται στον αραβικό κόσμο. Η παγκοσμιοποίηση, ο υπερκαταναλωτισμός, η ανεργία, η αναξιοκρατία, η εκμετάλλευση από τη μεριά του κράτους, η εξαντλητική γραφειοκρατία και οι μικρές εξουσίες που γίνονται μεγάλες, όλα αυτά συνθέτουν μια εξαιρετικά τολμηρή για τα αιγυπτιακά δεδομένα δέσμη αφηγημάτων. Και ενώ οι ιστορίες είναι στη βάση τους απλές και είναι δυνατό να θεωρηθούν από κάποιον βιαστικό αναγνώστη κοινότοπες, η ριζοσπαστική αφηγηματική τεχνική τους τις διαφοροποιεί από τις άλλες του είδους τους.

Σπουδαιότερη κατάκτηση στο βιβλίο αυτό του Χάλεντ Σλ Χαμίσι είναι η γλώσσα στην οποία είναι γραμμένο. Ανεπιτήδευτη, καθημερινή γλώσσα του δρόμου, με ιδιωματισμούς και εκφράσεις που πολύ δύσκολα μπορεί να κατανοήσει κάποιος ο οποίος δεν έχει εντρυφήσει στη γλώσσα και δεν έχει γνωρίσει σε βάθος τα ήθη και τη νοοτροπία του λαού. Άλλωστε, είναι γνωστό ότι τα αραβικά είναι πολύ πλούσια σε νοήματα και ότι οι ιδιωματισμοί του δρόμου αποτελούν μια ειδική γλώσσα, με κώδικες δύσκολους, στοιχεία τα οποία συντελούν στην όχι εύκολη απόδοσή τους σε άλλη γλώσσα. Παρά την καινοτομία του βιβλίου σε ό,τι αφορά την αφηγηματική τεχνική του, σε αυτό το έργο ο τόπος, δηλαδή το σύγχρονο Κάιρο, με τους μεγάλους και μικρότερους δρόμους, τις πλατείες και τον μεγαλοπρεπή Νείλο να το διασχίζει, έχει τον πρώτο και πρωταρχικό ρόλο.