Τετάρτη, 30 Ιουλίου 2014

Κριτική-παρουσίαση του βιβλίου από το "Diavasame.gr"

Μια ακόμα κριτική-παρουσίαση του βιβλίου από την Ευμορφία Ζήση στο "Diavasame.gr"

ΣΤΟΥΣ ΔΡΟΜΟΥΣ ΤΟΥ ΚΑΪΡΟΥ

Συντάκτης: Ευμορφία Ζήση
facebook email
ΣΤΟΥΣ ΔΡΟΜΟΥΣ ΤΟΥ ΚΑΪΡΟΥ
Εκδοτικός Οίκος
ΨΥΧΟΓΙΟΣ
Συγγραφέας
Κατηγορία
ISBN
978-618-01-0511-7
Σελίδες
232
«Κάποιοι άνθρωποι δεν αποχωρούν, δε φεύγουν ποτέ από κοντά μας. Επιμένουν να ανασαίνουν στη ζωή μας είτε ως θύμηση, ως σκέψη, είτε ακόμα ως ενεργή και ζώσα ύπαρξη στο υποσυνείδητό μας» (σελ.95).

Η Πέρσα Κουμούτση γεννήθηκε στο Κάιρο της Αιγύπτου. Σπούδασε αγγλική και αραβική λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο του Καΐρου και παρακολούθησε μαθήματα μετάφρασης και διερμηνείας στο Αμερικανικό Πανεπιστήμιο της ίδιας πόλης (AUC). Επέστρεψε στην Ελλάδα το 1983 και δίδαξε στη μέση και ανώτερη εκπαίδευση, αλλά από το 1992 ασχολήθηκε επαγγελματικά με τη λογοτεχνική μετάφραση από τα αραβικά και τα αγγλικά. Σημαντικός σταθμός στη ζωή της ήταν οι μεταφράσεις στα ελληνικά του μεγαλύτερου μέρους του έργου του Αιγύπτιου νομπελίστα συγγραφέα Ναγκίμπ Μαχφούζ. Ακολούθησαν και μεταφράσεις άλλων έργων Αράβων συγγραφέων, καθώς και αραβική ποίηση. Στο μεταφραστικό της έργο συγκαταλέγεται και η μετάφραση του Κορανίου. Το 2001 τιμήθηκε για το σύνολο των μεταφράσεών της με το Διεθνές Βραβείο Κ. Π. Καβάφη, ενώ το 2006 το αιγυπτιακό κράτος της απένειμε τιμητικό μετάλλιο για τη συνεισφορά της στην προώθηση και προβολή της αιγυπτιακής λογοτεχνίας. Από το 2002 μέχρι σήμερα έχει εκδώσει πέντε μυθιστορήματα.

Το μυθιστόρημα «Στους δρόμους του Καΐρου: Περίπατος με τον Ναγκίμπ Μαχφούζ», θα μπορούσε να θεωρηθεί απόρροια της μελέτης και ενασχόλησης της συγγραφέως με το έργο του μεγάλου νομπελίστα συγγραφέα, αλλά και της ιδιαίτερης σχέσης που είχε αναπτύξει μαζί του για περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες: «Πολλοί άλλοι ασχολήθηκαν –και ενδεχομένως στο μέλλον θα ασχοληθούν με το έργο του–, αλλά η δική μας σχέση μοιάζει με εκείνη των εραστών που άγγιξαν το υπέρτατο σημείο ηδονής και, χορτασμένοι πια, τράβηξαν για πιο γήινες και λιγότερο απαιτητικές συγκινήσεις» (σελ. 219). Εκτός από το συγγραφικό του έργο, η συγγραφέας βασίστηκε και σε άρθρα του σε λογοτεχνικά περιοδικά και σε δικές της μελέτες, όπως αναφέρει στο τέλος του βιβλίου. Ωστόσο, πρέπει να τονιστεί, πράγμα το οποίο είναι εμφανές και από την ανάγνωση του βιβλίου, ότι το μυθιστόρημα αυτό δεν αποτελεί απλά ένα αφιέρωμα στον νομπελίστα Αιγύπτιο συγγραφέα, αλλά μια προσπάθεια για απόδοση τιμής στον ίδιο, καθώς το έργο του και η ζωή του επέδρασε καθοριστικά στη ζωή και στη σκέψη της συγγραφέως: «… του οποίου το έργο με δίδαξε, μου έμαθε την ανοχή και την κατανόηση και διεύρυνε με τη σκέψη του τους πνευματικούς μου ορίζοντες» (σελ. 225). Επίσης, αποτελεί μια απόδοση τιμής στην Αίγυπτο, στον τόπο όπου η συγγραφέας έζησε: «Κάπου ο ίδιος έγραφε πως η πατρίδα δεν είναι ο ίδιος ο τόπος, δεν είναι μια γη με συγκεκριμένα σύνορα, αλλά το πνευματικό περιβάλλον που οριοθετούν οι απόψεις και οι πεποιθήσεις ενός λαού» (σελ. 185).

Η συγγραφέας πετυχαίνει μέσω της επιλογής των κατάλληλων αποσπασμάτων να αναδείξει τη φιλοσοφία και τον τρόπο σκέψης και γραφής του μεγάλου νομπελίστα, αλλά και την αξία του ως ανθρώπου: «ήταν ένας άνθρωπος με διαυγή σκέψη, ανοιχτή, απαλλαγμένη από κάθε ίχνος προκατάληψης» (σελ. 222), «Η δική του φιλοσοφία δεν έχει σύνορα, δεν έχει όρια ούτε ταυτότητα. Διέπεται από πανανθρώπινες αξίες και αναφέρεται σε μια οικουμενική, παγκόσμια σκέψη» (σελ. 218). Ο αναγνώστης απολαμβάνει μια περιήγηση στο παρελθόν ακολουθώντας τα βήματα του Ναγκίμπ Μαχφούζ.

Ο χαρακτήρας του βιβλίου συνδυάζει αυτοβιογραφικά και μυθοπλαστικά στοιχεία, ιστορικά και μη ιστορικά. Το πρώτο μέρος βασίζεται κυρίως σε αυτοβιογραφικά στοιχεία, όπως στη γνωριμία της συγγραφέως με τον Ναγκίμπ Μαχφούζ, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα μυθική. Έπειτα, με την ωρίμαση του αφηγητή, αλλάζει και το ύφος του βιβλίου το οποίο ωστόσο, κατά βάση, αποδίδει το ύφος και το πνεύμα του νομπελίστα συγγραφέα. Τα ρεαλιστικά στοιχεία αφορούν την ιστορία γνωριμίας της συγγραφέως με τον Ναγκίμπ Μαχφούζ, το έργο του και την απόδοση της εικόνας της σύγχρονης Αιγύπτου. Πρόκειται για ένα παραμυθένιο ταξίδι στο παρελθόν που όμως βασίζεται σε πραγματική ιστορία.

Δίνεται η ευκαιρία στον αναγνώστη μέσα από την ποιητικότητα του λόγου της Πέρσας Κουμούτση να γνωρίσει τον μεγάλο νομπελίστα συγγραφέα και να προσεγγίσει τη φιλοσοφική του σκέψη. Κατά την αφήγηση της ιστορίας γίνονται αναφορές στο έργο του και τονίζονται αρκετά από τα αποφθέγματά του, όπως κάποια που δείχνουν τη σχέση του με τον θάνατο: «Υπάρχει κι ο θάνατος που σε κυριεύει ενώ είσαι ακόμα ζωντανός» (σελ.125), «Σκεφτόμαστε τον θάνατο ως την απόλυτη τραγωδία, κι όμως ο θάνατος των ζωντανών είναι άπειρες φορές χειρότερος από εκείνον των νεκρών» (σελ.127).

Δευτέρα, 28 Ιουλίου 2014

Κριτική -παρουσίαση του βιβλίου από το Bookbar.gr


H κριτική -παρουσίαση του βιβλίου από την οπτική γωνία της Πωλίνας Γουρδέα στο Bookbar.gr


Πέρσα Κουμούτση, Στους δρόμους του Καΐρου

Περίπατος με τον Ναγκίμπ Μαχφούζ|


Μια καταγραφή της διαδρομής πίσω στις ρίζες και μια εκ νέου αποτύπωση της ιστορίας της σύγχρονης Αιγύπτου συνθέτει η συγγραφέας και βραβευμένη μεταφράστρια λογοτεχνίας Πέρσα Κουμούτση στο νέο της βιβλίο με τίτλο Στους δρόμους του Καρου, Περίπατος με τον Ναγκίμπ Μαχφούζ .

persa-maxfouzΗ  Πέρσα Κουμούτση έχει μεταφράσει δεκαπέντε από τα πιο εμβληματικά έργα του Μαχφούζ στα ελληνικά, απευθείας από την αραβική γλώσσα και είναι βαθύς γνώστης του έργου του, αλλά και του Αιγυπτιακού πολιτισμού. Το βιβλίο αυτό αποτελεί μια σύνθεση της προσωπικής ιστορίας της συγγραφέως, κατά τη διάρκεια της διαμονής της στην Αίγυπτο και της πνευματικής οντότητας του αιγύπτιου νομπελίστα στοχαστή Ναγκίμπ Μαχφούζ μέσα στα σοκάκια του Καρου.

 Της Πωλίνας Γουρδέα

«Τον ξεχώρισα, γιατί κάθε φορά που κατέβαινε από τη λιμουζίνα του χαιρετούσε τον κηπουρό με εγκαρδιότητα, σαν να ήταν φίλοι από τα παλιά κι ήταν ένας χαιρετισμός που ο γέροντας δεχόταν με μεγάλη υπερηφάνεια». (σελ. 54)

Παρουσιάζοντας το νέο συγγραφικό έργο της Πέρσας Κουμούτση, ο Μορφωτικός Ακόλουθος της Αιγυπτιακής Πρεσβείας, δρ Χισάμ Νταρουίς, εξήγησε ότι το μυθιστόρημα κινείται σε τρία επίπεδα. Το πρώτο είναι το προσωπικό ή αυτοβιογραφικό. Το δεύτερο είναι το ιστορικό υπόβαθρο, όπου γίνεται αναφορά στη σύγχρονη ιστορία της Αιγύπτου, από την περίοδο του Νάσερ έως τον Μουμπάρακ και το τρίτο επίπεδο είναι το φιλοσοφικό, όπου ο Μαχφούζ αναδεικνύεται στον σημαντικότερο συγγραφέα μυθιστορημάτων στον αραβικό κόσμο. Ο συνδυασμός των τριών αυτών παραμέτρων είναι που δίνει τη μεγάλη αξία του βιβλίου σε λογοτεχνικό επίπεδο όπως και η παρουσία του Μαχφούζ, ως πνευματικού καθοδηγητή, στο ταξίδι της ζωής της συγγραφέως.

«Κάποιοι άνθρωποι δεν αποχωρούν ποτέ, δε φεύγουν ποτέ από κοντά μας. Επιμένουν να ανασαίνουν στη ζωή μας είτε ως θύμηση, ως σκέψη, είτε ακόμα ως ενεργή και ζώσα ύπαρξη στο υποσυνείδητό μας». (σελ. 95)

Το μυθιστόρημα της Πέρσας Κουμούτση αποτελεί μια εισαγωγή για όσους δεν γνωρίζουν τον στοχαστή συγγραφέα Ναγκίμπ Μαφχούζ και έναν επίλογο για εκείνους που τον γνωρίζουν. Η μεγάλη αυτή προσωπικότητα διαποτίζει με το έργο του τη σκέψη του ανατολικού και του δυτικού κόσμου, αφού τα κείμενά του θίγουν οικουμενικά και πανανθρώπινα ζητήματα. Ο Μαχφούζ κινήθηκε σε μεγάλη κλίμακα από τον κοινωνικό ρεαλισμό ως τη μεταφυσική αλληγορία.

Διαβάζοντας το βιβλίο, ο σκηνοθέτης Κώστας Φέρρης παρατήρησε πως πέρα από τα βιώματα και την ατμόσφαιρα του Καρου, των δρόμων, του Νείλου, το σημαντικό στοιχείο είναι οι υπέροχες και μεγάλες συναντήσεις με σημαντικούς ανθρώπους, όπως τόνισε στην παρουσίαση του μυθιστορήματος. Παρατήρησε επίσης, ότι είναι ένα σπάνιας ομορφιάς βιβλίο, που ίσως και να δημιουργεί ένα νέο είδος, που είναι και δεν είναι αυτοβιογραφικό, είναι και δεν είναι μυθοπλαστικό, είναι και δεν είναι ιστορικό, αλλά κυρίως είναι ποίηση. Την ιδιαιτερότητα αυτή απέδωσε στην αιγυπτιώτικη παιδεία της συγγραφέως.

«Είχα μείνει έκθαμβη από την προσωπικότητα, την ευγλωττία και την απλότητά του, τη φιλική και παιγνιώδη διάθεση απέναντι στους φοιτητές, την ικανότητά του να απαντά με διαύγεια, αμέσως, χωρίς να σκέφτεται ή να παλινδρομεί». (σελ. 158)

Τέλος, όπως είπε ο ιστορικός Ευθύμιος Σουλογιάννης στην ομιλία του για το βιβλίο, η Πέρσα Κουμούτση κάνει γερή και ενδιαφέρουσα την παρουσία της στα γράμματα, αφού σε αυτό το μυθιστόρημα καταπιάνεται με θέματα ιστορίας και κοινωνιολογίας. Το βιβλίο είναι βασισμένο σε αληθινή ιστορία και ενθηκεύει τη μνήμη μιας παγκόσμιας πνευματικής παρουσίας των γραμμάτων, του Ναγκίμπ Μαχφούζ.

«Τίποτα δε διαρκεί για πάντα, ούτε η θλίψη, ούτε η χαρά, αλλά εμείς πρέπει να συνεχίσουμε να ζούμε. Όταν η ατυχία μας οδηγεί σε ένα αδιέξοδο μονοπάτι, πρέπει να αναζητήσουμε ένα άλλο, δεν υπάρχει άλλη διέξοδος».
Ναγκίμπ Μαχφούζ

Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου
«Κανένας άλλος σκοπός δε δέσποζε πια στη ζωή μου, κανένας προορισμός, εκτός από την καγκελόπορτα απέναντι από το σπίτι μου. Το μόνο που ήθελα ήταν να στέκομαι εκεί και να κοιτώ με δυο μάτια που έσταζαν λαχτάρα και ανείπωτη περιέργεια. Η τύχη μού χαμογελούσε, και σχεδόν κάθε μέρα μού χάριζε τουλάχιστον ένα καινούργιο πρόσωπο και κάθε φορά ένιωθα πως έστελνε ουράνιο φως στην ψυχή μου. Για ένα μικρό παιδί, όπως εγώ, με περιορισμένους ορίζοντες και όρια κίνησης, η παρέλαση αυτή ισοδυναμούσε με εξέλιξη, κάθε φορά με μια εξαίσια νίκη. Όμως, ο δικός μου Φαραώ, ο δικός μου γίγαντας του παραμυθιού, ήταν ο πιο αγαπημένος. Τον ξεχώρισα από την αρχή, χωρίς να μπορώ ποτέ να αντιληφθώ τον λόγο». 

Ένα ταξίδι επιστροφής στο παρελθόν, στον χρόνο και τον τόπο του μεγάλου συγγραφέα Ναγκίμπ Μαχφούζ, μέσα από τα μάτια ενός παιδιού που τον συναντά ξανά και ξανά στο διάβα της ζωής του. Ένα ταξίδι αυτογνωσίας, συνειδητοποίησης και προπάντων αποτίμησης ζωής∙ μία εκ νέου αποτύπωση της σύγχρονης ιστορίας της Αιγύπτου έτσι όπως αναδύεται μέσα από τα έργα του μεγάλου δασκάλου, αλλά κυρίως μέσα από το πρίσμα της παράδοξης σχέσης που αναπτύσσεται ανάμεσα στα δύο κεντρικά πρόσωπα: απροκάλυπτη και χωρίς φτιασίδια, όμως τόσο, μα τόσο αληθινή.
INFO
persa-maxfouz2 
Στους δρόμους του Καρου
Περίπατος με τον Ναγκίμπ Μαχφούζ
Πέρσα Κουμούτση
Εκδόσεις Ψυχογιός 2014
Σελ. 227, Σελ. € 10,99


ΒΙΟ 
persa-maxfouz3 Η ΠΕΡΣΑ ΚΟΥΜΟΥΤΣΗ γεννήθηκε στο Κάιρο. Ήρθε στην Ελλάδα αφού ολοκλήρωσε τις σπουδές της στη Φιλοσοφική Σχολή του Αιγυπτιακού Πανεπιστημίου του Καΐρου. Τα πρώτα χρόνια δίδαξε στην ανώτερη εκπαίδευση, ενώ από το 1993 ασχολήθηκε επαγγελματικά με τη λογοτεχνική μετάφραση από τα αραβικά και τα αγγλικά. Εκτός από έργα αγγλόφωνων συγγραφέων, έχει μεταφράσει  το μεγαλύτερο μέρος του έργου του Αιγύπτιου νομπελίστα λογοτέχνη Ναγκίμπ Μαχφούζ από τα αραβικά, καθώς και έργα άλλων σημαντικών Αράβων δημιουργών, καθώς και αραβική ποίηση. Το 2001 τιμήθηκε για το σύνολο των μεταφράσεών της με το Διεθνές Βραβείο Καβάφη. Το 2006 το αιγυπτιακό κράτος τη βράβευσε για τη συνεισφορά της στην προώθηση και προβολή της αιγυπτιακής και αραβικής λογοτεχνίας γενικότερα. Έχει συμμετάσχει σε διεθνή λογοτεχνικά συνέδρια, ενώ κείμενα και πεζά της έχουν δημοσιευτεί σε εφημερίδες και λογοτεχνικά περιοδικά στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Από το 2002 μέχρι σήμερα έχει εκδώσει πέντε μυθιστορήματα. Από τις Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ κυκλοφορούν τα βιβλία της ΔΥΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΙΛΟΥ, ΚΑΦΕ ΚΛΕΜΕΝΤΕ και ΧΑΡΤΙΝΕΣ ΖΩΕΣ.

Σάββατο, 26 Ιουλίου 2014

Κριτική-παρουσίαση του βιβλίου από το "Arts and the City"

Kριτική παρουσίαση του βιβλίου από την Νικολέττα Κατσιούλη στο ιστολόγιο "Arts and the City"

Book Review: Στους δρόμους του Καίρου


Η Πέρσα Κουμούτση γεννήθηκε στο Κάιρο. Ήρθε στην Ελλάδα αφού ολοκλήρωσε τις σπουδές της στη Φιλοσοφική Σχολή του Αιγυπτιακού Πανεπιστημίου του Καΐρου. Τα πρώτα χρόνια δίδαξε στην ανώτερη εκπαίδευση, ενώ από το 1993 ασχολήθηκε επαγγελματικά με τη λογοτεχνική μετάφραση από τα αραβικά και τα αγγλικά.

Εκτός από έργα αγγλόφωνων συγγραφέων, έχει μεταφράσει το μεγαλύτερο μέρος του έργου του Αιγύπτιου νομπελίστα λογοτέχνη Ναγκίμπ Μαχφούζ από τα αραβικά, καθώς και έργα άλλων σημαντικών Αράβων δημιουργών, όπως και αραβική ποίηση. Το 2001, τιμήθηκε για το σύνολο των μεταφράσεών της με το Διεθνές Βραβείο Καβάφη.

Το 2006, το αιγυπτιακό κράτος τη βράβευσε για τη συνεισφορά της στην προώθηση και προβολή της αιγυπτιακής και αραβικής λογοτεχνίας γενικότερα. Έχει συμμετάσχει σε διεθνή λογοτεχνικά συνέδρια, ενώ κείμενα και πεζά της έχουν δημοσιευτεί σε εφημερίδες και λογοτεχνικά περιοδικά στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Από το 2002 μέχρι σήμερα έχει εκδώσει πέντε μυθιστορήματα. Από τις Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ κυκλοφορούν τα βιβλία της ΔΥΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΙΛΟΥ, ΚΑΦΕ ΚΛΕΜΕΝΤΕ, ΧΑΡΤΙΝΕΣ ΖΩΕΣ και ΣΤΟΥΣ ΔΡΟΜΟΥΣ ΤΟΥ ΚΑΪΡΟΥ.

Το «Στους δρόμους του Καΐρου: Περίπατος με τον Ναγκίμπ Μαχφούζ», δεν είναι τίποτα άλλο από το αποτέλεσμα της μελέτης και φυσικά της ενασχόλησης της συγγραφέως με το έργο του μεγάλου νομπελίστα , αλλά και της εξαιρετικής σχέσης που δημιούργησε μαζί του.

Διαβάζοντας κανείς το βιβλίο της κυρίας Πέρσας Κουμούτση καταλαβαίνει από την αρχή ότι δεν διαβάζει ένα απλό αφιέρωμα για τον νομπελίστα λογοτέχνη Ναγκίμπ Μαχφούζ. Αμέσως συνειδητοποιεί ότι βρίσκεται μπροστά σε ένα βωμό λατρείας για εκείνον όχι μόνο ως άνθρωπο αλλά και ως συγγραφέα. Αναφέρεται εκτενώς στο έργο του , παραθέτει αποσπάσματα και έχει εντρυφήσει επάνω στη δουλειά του όσο κανείς. Συνδυάζοντας τη φαντασία με τη πραγματικότητα, τα φανταστικά στοιχεία με τα ιστορικά γεγονότα την αγάπη της για τον άντρα Ναγκίμπ Μαχφούζ με το σεβασμό της για το συγγραφικό του ταλέντο η Πέρσα Κουμούτση μας δίνει ένα υπέροχο αποτέλεσμα από το οποίο καταφέρνουμε να γνωρίσουμε τον μεγάλο αυτό άντρα , την Αίγυπτο , αλλά και την ίδια.

Συναντάμε ένα εκπληκτικό συνονθύλευμα αυτοβιογραφίας , ιστορίας και φιλοσοφίας μέσα από την καταπληκτική γεμάτη υποβόσκων συναίσθημα και λυρισμό γραφή της. Η συγγραφέας μας δίνει μια πλήρη εικόνα της σχέσης και τον απερίγραπτου ψυχικού δεσμού που βιώσαν αυτοί οι δυο θαυμάσιοι άνθρωποι. Ξεφυλλίζοντας το βιβλίο αυτό λοιπόν δεν ξεφυλλίζεις απλά ένα κείμενο για να περάσει ευχάριστα η ώρα σου.

Ξεφυλλίζεις μια ιστορία αγάπης. Την ιστορία ενός νομπελίστα συγγραφέα , την ιστορία της Αιγύπτου . Και όλα αυτά δεμένα με μυθοπλαστικά στοιχεία. Αναμφίβολα πρόκειται για ένα βιβλίο που θα μας αγγίξει και θα γεμίσει την ψυχή μας με ευχαρίστηση αλλά και το μυαλό μας με σκέψεις και εσωτερική αναζήτηση. Θα μείνει σίγουρα μέσα μας για πολύ καιρό μετά την ανάγνωσή του.

 Νικολέτα Κατσιούλη
Κυκλοφορεί απο τις εκδόσεις Ψυχογιός

Πέμπτη, 24 Ιουλίου 2014

Συνέντευξη στο vakxikon.gr

Συνέντευξη στην Πωλίνα Γουρδέα, στο ιστολόγιο vakxikon.gr .

Πέρσα Κουμούτση: "Απαιτείται χρόνος για να ωριμάσουν μέσα μας καινούριες ιδέες"

Συνέντευξη
στην Πωλίνα Γουρδέα
  
 
Με αφορμή το τελευταίο μυθιστόρημα της Πέρσας Κουμούτση Στους δρόμους του Καϊρου – Περίπατος με τον Ναγκίμπ Μαχφούζ, από τις εκδόσεις Ψυχογιός, τη συνάντησα και μιλήσαμε για την αλληλεπίδραση των πολιτισμών, τη φιλοσοφία του μεγάλου στοχαστή, αλλά και για τη συγγραφή του συγκεκριμένου βιβλίου που είναι  βασισμένο σε αληθινή ιστορία.


Διαβάζοντας το τελευταίο σας βιβλίο αναρωτιέται κανείς κατά πόσο αποτελεί για σας ένα καταστάλαγμα ψυχής, αλλά και καταγραφή εμπειρίας ζωής η συνάντηση με τον Μαχφούζ;


Το βιβλίο γράφτηκε ακριβώς για να καταγράψει τις δυο αυτές παραμέτρους. Στη μορφή ενός διαλόγου με τον ίδιο τον Μαχφούζ και το έργο του. Ουσιαστικά επιστρέφω στα πρώιμα και νεανικά μου βιώματα και στις πρώτες συναντήσεις μου μαζί του, που υπήρξαν καθοριστικής σημασίας - καταλυτικές - στην διαμόρφωση της προσωπικότητας, των επιλογών αλλά και της μετέπειτα πορείας μου. Στο βιβλίο συναιρούνται δυο κόσμοι, ο δικός του και ο δικός μου, που ανεξάρτητα από τις χρονικές ή άλλες διαφορές, έχουν ενωθεί με μυστικές - εσωτερικές γέφυρες. Αυτές τις γέφυρες ήθελα να φέρω στην επιφάνεια, να τις αναδείξω.


Το βιβλίο σας είναι δομημένο σε τρία επίπεδα, το αυτοβιογραφικό, το ιστορικό και το φιλοσοφικό. Αυτή η πρωτότυπη δομή ήρθε αυθόρμητα μέσα από τη διαδικασία της γραφής ή ήταν εξαρχής στο μυαλό σας;


Όχι, όταν ξεκίνησα να το γράφω, δεν είχα κατά νου τίποτα από όλα αυτά. Μόνο μια αναντίρρητη επιθυμία, να εξωτερικεύσω συλλογισμούς και σκέψεις πάνω στο έργο του, κυρίως το φιλοσοφικό του υπόβαθρο και την τεράστια επιρροή του σε μένα την ίδια. Προέκυψαν έπειτα τα τρία επίπεδα που αναφέρεις, ενώ το έγραφα και αυτό έγινε μ' έναν εντελώς φυσικό τρόπο, σαν να το είχα σχεδιάσει εξ' αρχής.


Ο Ναγκίμπ Μαχφούζ σημάδεψε τη φιλοσοφία ολόκληρου του Ανατολικού κόσμου και επηρέασε τον Δυτικό. Θέλετε να μας πείτε για αυτές τις επιρροές;



Ο Ναγκίμπ Μαχφούζ, όπως αναφέρω και στο βιβλίο, υπήρξε ανατόμος της ανθρώπινης ψυχής, του υπαρξιακού δράματος του ανθρώπου. Με το έργο του μάλιστα κατάφερε να εισάγει στην καρδιά του δυτικού αναγνώστη την ονειρική μαγεία της Ανατολής, στην πιο έξοχη εκδοχή και σύνθεσή της, αλλά την ίδια στιγμή να εδραιώσει στη συνείδησή του, ως αναπότρεπτη διαπίστωση, ότι παντού ο άνθρωπος έχει την ίδια μοίρα, ότι παντού είναι ένα φτηνό παιχνίδι της ζωής, όπως αναφέρει ο ίδιος στα γραπτά του, ενώ η ζωή του η ίδια είναι μια παραμυθία από εκείνες που εξιστορεί με απαράμιλλη τέχνη στα βιβλία του. Καμία πτυχή της ανθρώπινης φύσης δεν απουσιάζει από το αριστουργηματικό αυτό, φιλοσοφικό όσο και στοχαστικό έργο. Εισχωρεί στη βαθύτερη ουσία της ανθρώπινης ύπαρξης, του ίδιου του ανθρώπου, για να ξεγυμνώσει τα πάθη, τις αδυναμίες του, να τον εκθέσει και να τον φέρει αντιμέτωπο με τον ίδιο του τον εαυτό και τις ανεπάρκειές του. Ο ίδιος αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα συμβολικά και πολιτισμικά κεφάλαια ολόκληρου του Αραβικού κόσμου και όπως κάθε παγκόσμιος συγγραφέας, δεν περιορίστηκε σε αυτόν. Το έργο του μεταφράστηκε και μελετήθηκε παντού, ακόμα και σε χώρες με τεράστια λογοτεχνική παράδοση, κι αυτό από μόνο του αποδεικνύει ότι η επιρροή του στον κόσμο, πέρα από την Ανατολή, είναι πολύ σημαντική.


Έχετε μεταφράσει πλήθος βιβλίων του Μαχφούζ. Ποιο θεωρείτε ότι είναι το βασικό χαρακτηριστικό του ως συγγραφέα και στοχαστή;


Η επινόηση μιας ιδιάζουσας γλώσσας με διττή, αν όχι πολλαπλή λειτουργία. Μια γλώσσα υποβλητική, που άλλοτε συμπυκνωμένα και απλά, κι άλλοτε ποιητικά και ανάγλυφα, καθρεφτίζει όλα τα συναισθήματα, τη φιλοσοφία, τις σκέψεις του, κι όχι μόνο αυτές τις φανερές, αλλά και τις άλλες που δεν διαφαίνονται σε πρώτο επίπεδο, αλλά σε μια δεύτερη, πιο προσεκτική ανάγνωση. Η Αραβική γλώσσα είναι κατεξοχήν συμβολική, η κάθε λέξη έχει υπόγεια και πρόδηλη σημασία και λειτουργία. Σε αυτό το σημείο έγκειται η σημαντικότερη πρόκληση για τον μεταφραστή, να βρει τις αντίστοιχες λέξεις που να αποδίδουν όλα αυτά τα νοήματα, τα κρυφά και τα υπαινισσόμενα, να αναδείξει το γλωσσικό ιδίωμα του συγγραφέα που λέει πολλά και εννοεί, υποδόρια, άλλα τόσα. Ενώ το βασικότερο χαρακτηριστικό του ως στοχαστή είναι η αναβίωση του παλιού ανατολίτικου μύθου. Χρησιμοποιώντας τον μύθο και την αλληγορία μεταφέρει τις μεγαλύτερες αλήθειες για το δίπολο ζωή-θάνατος. Θα μπορούσα να πω  ότι τα καθυποτάσσει μοναδικά για να αναδείξει τα βαθύτερα νοήματα που αφορούν τον άνθρωπο και την εξέλιξή του, το δράμα της θνητότητάς του, αλλά και τις ευλογίες του στη ζωή που ο ίδιος πολύ συχνά παραγνωρίζει. Και όπως ανέφερα, το πετυχαίνει, όχι με μεγαλοστομίες, ούτε με περίπλοκες διατυπώσεις, αλλά συχνά με έναν λόγο αφοπλιστικά απλό και δυνατό, ιδίως όταν ανατέμνει το πορτρέτο του ανθρώπου που πασχίζει να αντιπαρατεθεί με τις αδυναμίες του.


Είστε πλέον μία από τις πιο γνωστές Ελληνίδες μεταφράστριες και συγγραφέας. Ποιο το κόστος και ποια η χαρά αυτής της αναγνώρισης;


Το κόστος είναι μηδαμινό μπροστά στη χαρά, όχι της αναγνώρισης, αλλά της αίσθησης ότι σε ένα μεγάλο βαθμό εκπλήρωσα το στόχο μου, τον αρχικό μου σκοπό: να παρουσιάσω τον Μαχφούζ στο ελληνικό κοινό, όπως τον αντιλαμβάνομαι εγώ. Μελετητές του έργου του στην Αίγυπτο και θεωρητικοί της λογοτεχνίας συναινούν ότι ο τρόπος που τον αντιλήφθηκα είναι ο πιο κοντινός σε αυτό που είναι ή αν θέλετε, έγραφε ο ίδιος. Έτσι τώρα, μπορώ απλώς να απολαμβάνω τους καρπούς της εργασίας μου. Μετά από 20 συναπτά έτη σκληρής και ακατάπαυστης εργασίας, μπορώ επιτέλους να το επικαλεστώ και να το πω χωρίς καμία συστολή.


Πολλοί συνάδελφοί σας συγγραφείς εκδίδουν βιβλία μέσα σε τακτά χρονικά διαστήματα. Πώς το σχολιάζετε αυτό;



Ο καθένας κάνει τις επιλογές του. Ο καθένας από εμάς επιλέγει το δρόμο του. Προσωπικά μου φαίνεται αδιανόητο να γράφω σε τακτά χρονικά διαστήματα και τούτο διότι απαιτείται χρόνος ώσπου να ωριμάσουν ή να κατασταλάξουν μέσα μας καινούριες ιδέες. 


Ασχολείστε και με την ποίηση. Μεταφράζετε, αλλά και γράφετε ποιήματα. Πείτε μας πόσο διαφέρει η πεζογραφία από την ποίηση, αλλά και πόσο διαφορετική είναι κάθε φορά η εκάστοτε διεργασία;



Ένα στιγμιαίο ερέθισμα είναι ικανό να «σπρώξει» κάποιον να καταγράψει τις πρώτες σκέψεις του στο χαρτί, ώστε να τις επεξεργαστεί έπειτα με ησυχία και μεγαλύτερη νηφαλιότητα. Το ερέθισμα, όμως, δεν είναι αρκετό στην πεζογραφία. Χρειάζεται χρόνος ώσπου να το επεξεργαστείς, να το δουλέψεις εσωτερικά για να μπορέσεις να το αναπτύξεις σε ένα αφήγημα. Έπειτα ο όγκος της δουλειάς που απαιτείται σε ένα πεζογραφικό έργο δεν συγκρίνεται με τον στίχο, όσο περίτεχνος κι αν είναι αυτός - και ξέρω ότι εδώ οι ποιητές ενδεχομένως να μου θυμώσουν. Αλλά το βέβαιο είναι ότι και στις ποιητικές συλλογές και στο μυθιστόρημα υπάρχει η ανάγκη έκφρασης της προσωπικής ή συλλογικής εμπειρίας, ανάγκη για την προσωπική μας διερεύνηση που αφορά κρίσιμα ζητήματα ζωής. Επίσης και στα δυο απαιτείται η αναζήτηση της «γλώσσας», εκείνης που θα μεταφέρει αυτές τις σκέψεις στον αναγνώστη, ο ειδικός εκείνος λόγος που αναπτύσσεται κάθε φορά μέσα από το λογοτεχνικό έργο, είτε αυτό λέγεται ποίηση είτε οτιδήποτε άλλο. Άλλωστε όπως έλεγε και ο ίδιος ο Μαχφούζ, η λογοτεχνία που δεν ανυψώνεται στο επίπεδο της ποίησης - είτε υπό τη μορφή του έμμετρου λόγου είτε του πεζού - δεν πρέπει να ονομάζεται λογοτεχνία.


Ο χώρος του βιβλίου, μέσα στον οποίο κινείστε, έχει μερίδιο ευθύνης για την κρίση των αξιών που βιώνουμε; Ποιος ο ρόλος του πνευματικού κόσμου;
 
 
Τεράστιο μερίδιο έχει, αλλά θα μου επιτρέψετε να μην το σχολιάσω παραπέρα.


Στους νέους ανθρώπους που γράφουν, τι θα θέλατε να πείτε μέσα από την προσωπική σας εμπειρία;



Να είναι σεμνοί, ταπεινοί και να μην βιάζονται. Να συνειδητοποιήσουν ότι η αναγνώριση της ανεπάρκειάς τους, λόγω της απειρίας ή του νεαρού της ηλικίας, είναι προσόν, όχι αδυναμία. Μαρτυρεί την ωριμότητα της σκέψης τους, τη συγκρότηση της προσωπικότητας τους. Οι αιθεροβάμονες νέοι με τρομάζουν. Η βιωμένη εμπειρία, ο πόνος και η «θήτευσή» τους, όπως και η μαθητεία τους, στην ίδια τη ζωή, είναι αυτά που θα τους βοηθήσουν να πάνε παραπέρα. Επίσης, μεγίστης σημασίας είναι η ανάγνωση σημαντικών εκφραστών όχι μόνο της εγχώριας, αλλά και της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Όλοι πρέπει να μαθαίνουμε  από τους προγενέστερους δασκάλους μας. Χωρίς αυτή τη γνώση, παραμένουμε έγκλειστοι της μετριότητας και της φιλαυτίας μας.


Ποιος είναι ο μεγαλύτερος φόβος σας;


Η απώλεια σε οποιαδήποτε μορφή. 


Πείτε μας έναν στίχο που θυμάστε πάντα και κουβαλάτε στην καρδιά σας.


Σαν έτοιμος από καιρό, σα θαρραλέος, / αποχαιρέτα την, την Aλεξάνδρεια που φεύγει. Κ.Π. Καβάφης

Τρίτη, 22 Ιουλίου 2014

Κριτική-παρουσίαση του βιβλίου, από το "Get A Life"

Μια κριτική -παρουσίαση του βιβλίου όπως το προσέγγισε ο Βασίλης Πουλημενάκος στο ιστολόγιό του "Get a Life"

“Στους δρόμους του Καΐρου-Περίπατος με τον Ναγκίμπ Μαχφούζ”, της Πέρσας Κουμούτση

“.. Η δική μας σχέση μοιάζει με εκείνη των εραστών που άγγιξαν το υπέρτατο σημείο ηδονής και, χορτασμένοι πια, τράβηξαν για πιο γήινες και λιγότερο απαιτητικές συγκινήσεις..”

Το βιβλίο της Πέρσας Κουμούτση  “Στους δρόμους του Καϊρου-Περίπατος με τον Ναγκίμπ Μαχφούζ” που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ψυχογιός, είναι ένα διαφορετικό μυθιστόρημα, αφού τα βιωματικά στοιχεία που περιέχει, το καθιστούν κάτι περισσότερο από αληθινό.

Μέσα από αυτά, περιγράφει τη συνύπαρξή της με τον Νομπελίστα συγγραφέα Ναγκίμπ Μαχφούζ, καρμική σχεδόν, που ξεκινά από χαμόγελα, παιχνίδια και εικόνες της νεανικής ηλικίας, στην μικρή οδό Μουράτ του Καΐρου και διανθίζεται, μεστώνει στο χρόνο με την πνευματικότητα και το ύψος της αξίας του μεγάλου δάσκαλου μέσα από τον γραπτό λόγο, όταν παύει η επαφή με τις εικόνες. Η Πέρσα Κουμούτση, στην Ελλάδα πλέον, σε μια ανεξάντλητη ακολουθία ετών, έχει μεταφράσει σχεδόν το σύνολο των δεκάδων βιβλίων του έργου του, μπαίνοντας ολοένα και βαθύτερα στη σκέψη και την ψυχή του.

Ένας περίπατος όπως δηλώνει και ο τίτλος, ένα πέρασμα στο χρόνο, που αρχίζει κάπου εκεί στο Κάιρο που τραβά κι ο δρόμος για τις πυραμίδες, εκεί που ο λίβας της ερήμου φέρνει σκόνη αφρικάνικη αλλά ταυτόχρονα κολλά και μπαίνει μέσα σου σαν μόνιμη συντροφιά που δεν σε αποχωρίζεται ποτέ.

“Κάποιοι άνθρωποι δεν αποχωρούν, δεν φεύγουν ποτέ από κοντά μας. Επιμένουν να ανασαίνουν στη ζωή μας είτε ως θύμηση, ως σκέψη, είτε ακόμα ως ενεργή και ζώσα ύπαρξη στο υποσυνείδητό μας..”

Στο βιβλίο η Πέρσα Κουμούτση ανθολογεί τον μεγάλο συγγραφέα ανασύροντας στοχαστικές αναλύσεις μέσα από το μεγάλο έργο του, αυτά που τον έκαναν τόσο αγαπητό, για την κοινωνική δικαιοσύνη, τις πανανθρώπινες αξίες, τη διαλλακτικότητα, την ετερότητα και τα συναντά να κάνουν παρουσία και στη δική της καθημερινότητα.

Στο δεύτερο κομμάτι του βιβλίου γυναίκα πια κάνει την “επιστροφή” κι επισκέπτεται τους ίδιους τόπους που μεγάλωσε αλλά πλέον κυριαρχεί η ματιά της πένας του, τα μέρη που σημειώνει στα βιβλία του αποτελούν πλέον για τη συγγραφέα νέα μέρη που με το στίγμα της γραφής του, τους αποδώθηκε άλλη αίγλη, άλλη αίσθηση στα μάτια της. Όταν τον συνάντησε σε μεγάλη ηλικία ανάμεσα σε πολύ κόσμο το φευγαλέο ερώτημά της “Δάσκαλε με θυμάσαι;” έφερε την αύρα του τόπου και της ερήμου για απάντηση, το ταξίδεμα του νου είναι τόσο επιβλητικό που μας πηγαίνει σε άλλα μονοπάτια μακρύτερα από μια ματιά κι από μια λέξη.

Η Πέρσα Κουμούτση, για την Αίγυπτο τον τόπο που μεγάλωσε κι όσα τον περιβάλλουν, σε μια φράση τα περικλείει όλα κι αυτή απο-μένει: “Πώς να ξεχάσεις ό,τι αγαπάς;”

ΥΓ. Σε πλάγια γραφή φράσεις από το βιβλίο.

Βασίλης Πουλημενάκος