"Ενώπιον του Θρόνου"

"Ενώπιον του Θρόνου" (του Ναγκίμπ Μαχφούζ, Εκδόσεις Ψυχογιός, Ιανουάριος 2011, μετάφραση Πέρσα Κουμούτση).

Ένα πρωτότυπο και εξόχως γοητευτικό μυθιστορήμα που δεν περιορίζεται στην ρεαλιστική αποτύπωση της κοινωνίας και των ανθρώπινων τύπων της, ούτε στην στερεότυπη θεματολογία του Μαχφούζ. Ξεφεύγει αρκετά από τα όσα είχαμε συνηθίσει να διαβάζουμε ως τώρα στον Αιγύπτιο συγγραφέα. Οι σημαντικότερες μορφές της ιστορίας της διαχρονικής Αιγύπτου προσέρχονται ένας ένας στην επιβλητική αίθουσα της ουράνιας Δικαιοσύνης για να καταθέσουν και να απολογηθούν για τα πεπραγμένα τους, ενώπιον ενός ιερού τριμελούς δικαστηρίου που απαρτίζεται από τρεις αρχαίες θεότητες. Έπειτα να δεχτούν την ποινή ή την επιβράβευσή τους. Είναι όλοι εκεί, από τους Φαραώ Χέοπα και Ραμσή μέχρι τους προέδρους Γκαμάλ Αμπντ ελ Νάσερ και Άνουαρ ελ Σατάντ .

Οι ηγετικές φυσιογνωμίες του παρελθόντος συζητούν μεταξύ τους, άλλοτε επικρίνουν με σφοδρότητα και οργή τις αποφάσεις των νεότερων και άλλοτε τους εξυμνούν. `Ετσι οι χρονικά αρχαιότεροι μέμφονται τους πιο νέους για την παρακμή της χώρας, όπως ο Νάσερ που επιτίθεται στον Άνουαρ ελ Σαντάντ για την δυτικόφιλη πολιτική του. Επαναστάτες, ποιητές και απλοί φελάχοι, που έζησαν σε διάφορες εποχές διατυπώνουν και αυτοί με τη σειρά τους τις απόψεις τους για την ηγεσία της πανάρχαιης και πολύπαθης χώρας. Θυμίζουν πολλά από τα λησμονημένα σήμερα πολιτικά και ιστορικά λάθη, τα οποία στοίχισαν κατ' επανάληψη στην Αίγυπτο την ελευθερία και την αξιοπρέπεια της.

Άραγε, αν ο Μαχφούζ, ζούσε σήμερα, τι θα έλεγε για τα όσα συμβαίνουν στην πατρίδα του; Τι θα συμβούλευε τον Μουμπάρακ; Και θα τον κατηγορούσαν, άραγε, οι άλλοι προηγούμενοι ηγέτες για την αυταρχική και άδικη διακυβέρνησή του;
Αληθινά, τη στιγμή αυτή δεν θα μπορούσε να υπάρξει πιο επίκαιρο βιβλίο.

Bράβευση από την Αμπέτειο Σχολή

Όταν είδα τις φωτογραφίες από την βράβευση της Πέρσας Κουμούτση από την Αμπέτειο Σχολή, της έκανα ένα μόνο σχόλιο: "Πρέπει να είναι πολύ όμορφο να σε τιμούν για το έργο σου, τα σχολεία που διδάχτηκες τη γνώση".
Η Πέρσα Κουμούτση γεννήθηκε στο Κάιρο της Αιγύπτου όπου πέρασε τα μαθητικά της χρόνια και αποφοίτησε από την Αμπέτειο σχολή.
Στις 15-1-2011 o Σύλλογος της Αμπετείου Σχολής απένειμε Τιμής Ένεκεν τον Θυρεό του Συλλόγου στον Dr. Tarek Radwan, Μορφωτικό ακόλουθο της Πρεσβείας της Αιγύπτου στην Ελλάδα και στην Πέρσα Κουμούτση για το έργο τους.
Στις φωτό οι τιμόμενοι με μέλη του Δ.Σ. της Αμπετείου Σχολής.

Βασίλης Πουλημενάκος

Ενα βίντεο από τη στιγμή της βράβευσης.

"Eνώπιον του θρόνου", του Ναγκίμπ Μαχφούζ, Εκδόσεις Ψυχογιός

Ενώπιον του Θρόνου (Ναγκίμπ Μαχφούζ, Εκδόσεις Ψυχογιός).

Οι σημαντικότεροι ηγέτες στην ιστορία της Αιγύπτου προσέρχονται ένας-ένας στην επιβλητική Αίθουσα της Δικαιοσύνης και απολογούνται για τα πεπραγμένα τους ενώπιον του Θεού Όσιρι και της Ίσιδας. Είναι όλοι εκεί: από τους Φαραώ Χέοπα και Ραμσή και τη Βασίλισσα Χατσεπσούτ μέχρι τους προέδρους Γκαμάλ Αμπντ ελ Νάσερ και Άνουαρ αλ Σαντάτ. Οι ηγέτες του παρελθόντος επικρίνουν ή εξυμνούν ο ένας τον άλλο: ο ιδρυτής της Αιγύπτου Φαραώ Μήνης κατηγορεί τον Νάσερ και το πραξικόπημά του για την παρακμή της χώρας, ενώ ο Νάσερ επιτίθεται στον Σαντάτ για την πολιτική του. Εκτός από τους πολιτικούς, στο βήμα ανεβαίνουν επαναστάτες, ποιητές και φελάχοι, διατυπώνοντας ο καθένας τη δική του κριτική άποψη για την πανάρχαια και πολύπαθη χώρα.

Μια άκρως πρωτότυπη προσέγγιση της κοινωνικοπολιτικής ιστορίας της Αιγύπτου, ένα μοναδικό μυθιστόρημα από τον βραβευμένο με Νομπέλ Ναγκίμπ Μαχφούζ.

"Το Ασταθές βήμα" και άλλα διηγήματα, του Χρίστου Χατζήπαπα

Το «Ασταθές βήμα» του Κύπριου συγγραφέα Χρίστου Χατζήπαπα, κάθε άλλο από ασταθές είναι. Βήμα σταθερό, στιβαρό που αφήνει ξεκάθαρο το αποτύπωμα του στο έδαφος της σύγχρονης ελληνοκυπριακής λογοτεχνίας που τα τελευταία χρόνια αναζητά νέα θέματα, νέους ορίζοντες και νέους τρόπους προσέγγισης και γραφής. «Ό,τι κερδίζεται από τη ζωή χάνεται από την τέχνη;» αναρωτιέται ο συγγραφέας σε μια από τις ιστορίες του, αναφερόμενος στη ρήση του Όσκαρ Ουάιλντ. Αλλά έρχεται να διασώσει την τέχνη μέσα από την δική της αλήθεια, μέσα από την αληθοφάνεια της γραφής του, μέσα από την ανασύσταση της πραγματικότητας και το μεθοδικό ξεγύμνωμα των καταστάσεων, όπως και τη βαθμιαία αποκάλυψη των προσώπων στα διηγήματά του. Πνευματώδης, καυστικός, τολμηρός, δηκτικός περισσότερο με τον εαυτό του, συγκινητικός επίσης, αλλά σε κάθε περίπτωση αποκαλυπτικός. Η γραφή του νυστέρι που τέμνει και ξεσκεπάζει ώστε να δούμε βαθύτερα σε όλες σχεδόν τις ιστορίες του τον μέσα εαυτό του κόσμου του αλλά και του κόσμου μας. Το οξύμωρο ανταγωνίζεται τον πικρό ρεαλισμό, αναδεικνύοντας με ένα μοναδικό τρόπο τις απόψεις του συγγραφέα για τη ζωή, τον έρωτα, το χρόνο, τη φθορά που επιφέρει στις ανθρώπινες σχέσεις , αλλά και στον ίδιο μας τον εαυτό. Η βαναυσότητα του κωμικού, ο ερωτισμός και η ομορφιά της ασχήμιας, oι πόλεις των όμορφων και άσχημων πλασμάτων. Το οξύμωρο αποκτά τη δική του διάσταση στις ιστορίες του Χατζήπαπα και λειτουργεί καταλυτικά, εντούτοις ο ρεαλισμός δεν απουσιάζει στιγμή από το βιβλίο και είναι πάντα συνυφασμένος με το φαντασιακό, ενώ οι περιπλανήσεις του νου και της ψυχής αντιπαραβάλλονται με τα πραγματικά ταξίδια της ζωής , και τα οδοιπορικά των ηρώων. Τα φανταστικά-ονειρικά στοιχεία -παρότι δεν υπάρχουν παντού – συγκαταλέγονται στα προτερήματα του βιβλίου, χαρίζοντας ποιητικότητα και λυρισμό στις περιγραφές των τόπων και των ηρώων.

Σπάνια διαβάζει κανείς στις μέρες μας τέτοια πολυδιάστατα βιβλία, όπως Το ασταθές βήμα του Χρίστου Χατζήπαπα. Βιβλία που εμβαθύνουν στην ανθρώπινη ψυχή , διεισδύουν στην ουσία των αθρώπινων σχέσεων και σχολιάζουν με τέτοια σοφία, αλλά και με διάθεση αυτοσαρκασμού και διακωμώδησης τα κοινωνικά ήθη και τις νοοτροπίες ορισμένων δημόσιων λειτουργών. Εκτός λοιπόν από την ευαισθησία με την οποία χειρίζονται τα θέματά τους οι ιστορίες αυτές αποδίδουν με ακρίβεια και παραστατικότητα τα τοπικά χαρακτηριστικά, χωρίς όμως το γεωγραφικό στίγμα, η Βουλγαρία, η Ιταλία ή η Κύπρος να δεσμεύουν με τις ιδιομορφίες τους τη φαντασία του αναγνώστη. Οι ιστορίες του Χατζήπαπα, επειδή αποτελούν περιπλανήσεις στον εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου μπορεί να έχουν συμβεί οπουδήποτε.Θα έλεγα μάλιστα ότι το ύφος και η γραφή του κύπριου πεζογράφου είναι πολύ κοντά σε αυτό που θέλω εγώ να διαβάζω στα βιβλία της ελληνόφωνης λογοτεχνίας, θέματα και τρόπους που αναζητώ και δεν βρίσκω εύκολα. Παρά μόνο, ίσως, σε ελάχιστους συγγραφείς, μιας αλλης εποχής και με μια αύρα ποιητικού ρεαλισμού που σήμερα απουσιάζει.

Κλείνοντας θα ήθελα να παραθέσω από το βιβλίο μια φράση που περιγράφει τα συναισθήματα που ένιωσα ολοκληρώνοντας τις ιστορίες του Χατζήπαπα «οι τράνζιτο επιβάτες παρακαλούνται να περάσουν από το όνειρο στην πραγματικότητα, οι αποσκευές τους θα διαμετακομιστούν στην επόμενη πτήση , πραγματικές επίσης!»

Πρέπει να συγχαρούμε τον Χρίστο Χατζήπαπα. Να είναι καλά γι' αυτό το δώρο σε μία εποχή άκρατης ευτέλειας και έλλειψης καλλιέργειας και λογοτεχνικότητας. Αλλά να τιμήσουμε και την Κύπρο μας επίσης, για τους καλούς συγγραφείς της.

*Αφορμή για να διαβάσω Κυπρίους συγγραφείς υπήρξε το βιβλίο του Αλέξη Ζήρα "Όψεις της Κυπριακής Πεζογραφίας, 1900-2000" που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Πάπυρος. Το "Ασταθές βήμα και άλλα διηγήματα" κυκλοφορεί από τις εκδόσεις "Γαβριηλίδης".

Προτείνω να διαβάσετε: "Το χαμένο ταίρι" του Διονύση Λεϊμονή

Το χαμένο ταίρι κρατά στη ζωή τη γιαγιά Δέσποινα. Το μικρό κουτί ντυμένο από μεταξωτό ύφασμα κρατά στα σπλάχνα του μόνο τη μισή ευτυχία της γιαγιάς Δέσποινας. Το υπόλοιπο χάσκει στην αντίπερα όχθη από τότε, από τον ανίερο εκείνο διωγμό που άνοιξε βαθιές πληγές στα στήθια. Μια ακόμη συγκλονιστική μαρτυρία από την φαρμακωμένη γενιά που εγκατέλειψε κακήν κακώς την Ιωνία μας με πολλά δάκρυα και στεναγμούς. Μα το χαμένο ταίρι πρέπει να βρεθεί για να αποκατασταθεί η τάξη των πραγμάτων, να μερώσει η ανησυχία.

Μια πορεία ζωής με πολλά εμπόδια κι αντιξοότητες ως την τελική επιβίωση μιας ταλαιπωρημένης γενιάς.

Ο Συγγραφέας

Ο Διονύσης Λεϊμονής γεννήθηκε στο Αιτωλικό Αιτωλοακαρνανίας. Εργάζεται στην Δευτεροβάθμια εκπαίδευση και ζει μόνιμα στην Νέα Ιωνία Βόλου. Παράλληλα με την συγγραφή λογοτεχνικών έργων ασχολείται με την αρθογραφία σε εφημερίδες και περιοδικά.

Το 2005 απέσπασε το πρώτο βραβείο στον πανελλήνιο διαγωνισμό λογοτεχνίας του Φυσιολατρικού Συνδέσμου Πατρών, για το διήγημά του: "Ζωή από τα χαλάσματα". "Η κολυμβήθρα του Σιλωάμ" είναι η πρώτη εκδοτική του προσπάθεια. Τον Απρίλιο του 2009 κυκλοφορεί το νεανικό του μυθιστόρημα: "Το μυστικό της Δαγκάνας", από το Πολιτιστικό Ίδρυμα της Τραπέζης Κύπρου. Έχει λάβει επίσης διακρίσεις για διηγήματα αλλά και ποιήματά του. "Το χαμένο ταίρι" κυκλοφορεί από τις εκδόσεις "Ακρίτας".

Αγγέλικα, η μαντενούτα: της Ελένης Κεκροπούλου, εκδόσεις Ωκεανός.

Το μυθιστόρημα της Ελένης Κεκροπούλου «Αγγέλικα η μαντενούτα» που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Ωκεανός, χωρίς καμία απολύτως διάθεση υπερβολής, ή φιλοφρόνησης είναι ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα που αναπαριστά με ειλικρίνεια και χωρίς την παραμικρή διάθεση ωραιοποίησης, μια ολόκληρη εποχή και τα πάθη μιας ξακουστής οικογένειας της Επτανήσου την εποχή των Ταμπακιέρηδων, των Κόντε και των ποπολάρων.

Με αφηγηματική δεινότητα, έντιμη και ουδέτερη, σχεδόν αποστασιοποιημένη ματιά, η δημιουργός περιγράφει την ιστορία της Αγγελικής, της μητέρας του Διονυσίου Σολωμού, ρίχνοντας φως στις σκοτεινές εκείνες πτυχές της ζωής της που προκάλεσαν πόνο, αλλά και την ανελέητη διαπόμπευση της οικογένειας του μεγάλου ποιητή Διονυσίου Σολωμού αλλά και του ιδίου, φυσικά, στιγματίζοντας για πάντα την ίδια και τα παιδιά της. Αλλά είναι επίσης και η ιστορία της Ζακύνθου και των Επτανήσων αφού αναπαριστά με αληθοφάνεια την περιρρέουσα ατμόσφαιρα της περιοχής κατά την ιταλική κυριαρχία. Παρά τη μυθιστορηματική διάσταση του βιβλίου, τα ρεαλιστικά στοιχεία του συγκαταλέγονται στα δυνατά σημεία του βιβλίου, ενώ οι ήρωες πραγματικοί και πλασματικοί ξεπηδούν μέσα από τις σελίδες του λυτρωμένοι,. Αποκτούν σάρκα και οστά, και μοιάζουν, θα έλεγε κανείς, να αναγεννήθηκαν μέσα από τα γραπτά και με την πένα της συγγραφέως για να υπεραμυνθούν της φήμης τους να διεκδικήσουν τα δίκαια τους, να δικαιωθούν μετά θάνατο.

Ειλικρινές, πιστό, τολμηρό, συγκινητικό, αποκαλυπτικό είναι λίγα μόνο από τα χαρακτηριστικά που θα μπορούσαν να αποδοθούν σε αυτό το μυθιστόρημα, ενώ ακόμα και η ποιητικότητα και ο λυρισμός στις περιγραφές δεν αφαιρούν από την ρεαλιστική και ιστορική του διάσταση και χροιά. Σε αυτό συντείνουν εκτός των άλλων και οι πιστευτοί διάλογοι, συχνά εμπνευσμένοι από τις επιστολές που εντόπισε η συγγραφέας στη διάρκεια της μακρόχρονης έρευνας της ενσωματώνοντας τες έπειτα με μεγάλη επιτυχία στο βιβλίο της μαζί με την εντοπιότητα της γλώσσας που φρόντισε να διατηρήσει και άλλα. Οι επιστολές που παρατίθενται στο βιβλίο είναι αυθεντικές προσδίδουν στο βιβλίο μια ακόμα διάσταση αυτής της ιστορικής περιόδου, ενώ οι 'κινηματογραφικές' περιγραφές (ροή κινηματογραφική, γρήγορες αλλαγές σκόπευσης), η ανεπιτήδευτη προσέγγιση, αναδεικνύουν μοναδικά την υποκρισία της εποχής και των αντίστοιχων ηθών που εκπροσωπεί (η εποχή) και τα απομυθοποιεί.

Πολλά συγχαρητήρια αξίζουν στην Ελένη Κεκροπούλου για το θαυμάσιο αυτό έργο!

"Έλυτρα και λύτρα" της Ελένης Μωυσιάδου- Δοξαστάκη

Το ποιητικό έργο της Ελένης Μωυσιάδου-Δοξασάκη είναι ένα έργο πρωτότυπο, πολυπρισματικό και λυρικό που κινείται δυναμικά, με απόλυτη σταθερότητα και εκλεπτυσμένη γλωσσική χάρη ανάμεσα στο χθες και στο σήμερα, ανάμεσα στο παρόν, και στην αρχαιοελληνική ή ακόμα και την πιο πρόσφατη παράδοση μας και στη σύγχρονη πραγματικότητα που όμως αναδύεται μέσα από τους στίχους της με ιδιαίτερη καλαισθησία, επιτυγχάνοντας μια τέλεια ισορροπία που συγκινεί τον αποδέκτη της. Η ματιά της είναι άλλοτε, αυστηρή, άλλοτε νοσταλγική, κι άλλοτε συναισθηματικά αποστασιοποιημένη, σαν η δημιουργός να επιθυμεί να κρατήσει ίσες αποστάσεις απέναντι στα θέματα που πραγματεύεται.

Οι στίχοι διαθέτουν τη μελωδία, το λυρισμό του παρελθόντος, αλλά την ίδια στιγμή ξεχειλίζουν από το ρεαλισμό, την αμεσότητα, την αιχμηρότητα του σήμερα με αποτέλεσμα να απεικονίζει με την πένα της δυο αντίθετους και μακρινούς κόσμους συγκερασμένους σε ένα, σαν μια αναπόσπαστη και αδιαχώριστη οντότητα. δύσκολα θα ξεχώριζε κανείς το παλιό στοιχείο από το νέο στα ποιήματα της, αφού συνυπάρχουν σε πλήρη αρμονία.

Κυρίαρχος και απανταχού παρόν, ο Χρόνος ακόμα κι όταν η ποιήτρια δεν αναφέρεται άμεσα σε αυτόν ενώ η αέναη ρευστότητα του υπονοείται αδιαλείπτως, αφήνοντας μια γλυκόπικρη γεύση...

Ακίνητος ο χρόνος
Γελάει με όποιον τον μετράει
Κι άπιαστο φίδι ξεγλιστράει
Από της γνώσεως το κέντρο

...πρωταγωνιστεί και συνυπάρχει αρμονικά μαζί με εικόνες, χρώματα και μυρωδιές ακόμα και αντικείμενα μιας περασμένης εποχής, που όμως, η ξεθυμασμένη παλαιότητα τους δεν έχει καταφέρει να τα ξεθωριάσει στη συλλογική μας μνήμη και στο συνειδητό μας, καθώς όλα ξεπροβάλλουν 'νωπά' και αναγεννημένα μέσα από τους στίχους της, παραπέμποντας στην θυμοσοφική ποίηση μιας πρότερης εποχής.

Κιτρίνισε το λινό σεντόνι της γιαγιάς
ένας λεκές διπλώνει νωπή σκουριά πυρρόξανθη
σαν μήνη από γύρη

Ποιήματα της Ελένης Μωυσιάδου- Δοξαστάκη έχουν δημοσιευτεί σε λογοτεχνικά περιοδικά, ανθολογίες και στο διαδίκτυο.