Αγγέλικα, η μαντενούτα: της Ελένης Κεκροπούλου, εκδόσεις Ωκεανός.

Το μυθιστόρημα της Ελένης Κεκροπούλου «Αγγέλικα η μαντενούτα» που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Ωκεανός, χωρίς καμία απολύτως διάθεση υπερβολής, ή φιλοφρόνησης είναι ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα που αναπαριστά με ειλικρίνεια και χωρίς την παραμικρή διάθεση ωραιοποίησης, μια ολόκληρη εποχή και τα πάθη μιας ξακουστής οικογένειας της Επτανήσου την εποχή των Ταμπακιέρηδων, των Κόντε και των ποπολάρων.

Με αφηγηματική δεινότητα, έντιμη και ουδέτερη, σχεδόν αποστασιοποιημένη ματιά, η δημιουργός περιγράφει την ιστορία της Αγγελικής, της μητέρας του Διονυσίου Σολωμού, ρίχνοντας φως στις σκοτεινές εκείνες πτυχές της ζωής της που προκάλεσαν πόνο, αλλά και την ανελέητη διαπόμπευση της οικογένειας του μεγάλου ποιητή Διονυσίου Σολωμού αλλά και του ιδίου, φυσικά, στιγματίζοντας για πάντα την ίδια και τα παιδιά της. Αλλά είναι επίσης και η ιστορία της Ζακύνθου και των Επτανήσων αφού αναπαριστά με αληθοφάνεια την περιρρέουσα ατμόσφαιρα της περιοχής κατά την ιταλική κυριαρχία. Παρά τη μυθιστορηματική διάσταση του βιβλίου, τα ρεαλιστικά στοιχεία του συγκαταλέγονται στα δυνατά σημεία του βιβλίου, ενώ οι ήρωες πραγματικοί και πλασματικοί ξεπηδούν μέσα από τις σελίδες του λυτρωμένοι,. Αποκτούν σάρκα και οστά, και μοιάζουν, θα έλεγε κανείς, να αναγεννήθηκαν μέσα από τα γραπτά και με την πένα της συγγραφέως για να υπεραμυνθούν της φήμης τους να διεκδικήσουν τα δίκαια τους, να δικαιωθούν μετά θάνατο.

Ειλικρινές, πιστό, τολμηρό, συγκινητικό, αποκαλυπτικό είναι λίγα μόνο από τα χαρακτηριστικά που θα μπορούσαν να αποδοθούν σε αυτό το μυθιστόρημα, ενώ ακόμα και η ποιητικότητα και ο λυρισμός στις περιγραφές δεν αφαιρούν από την ρεαλιστική και ιστορική του διάσταση και χροιά. Σε αυτό συντείνουν εκτός των άλλων και οι πιστευτοί διάλογοι, συχνά εμπνευσμένοι από τις επιστολές που εντόπισε η συγγραφέας στη διάρκεια της μακρόχρονης έρευνας της ενσωματώνοντας τες έπειτα με μεγάλη επιτυχία στο βιβλίο της μαζί με την εντοπιότητα της γλώσσας που φρόντισε να διατηρήσει και άλλα. Οι επιστολές που παρατίθενται στο βιβλίο είναι αυθεντικές προσδίδουν στο βιβλίο μια ακόμα διάσταση αυτής της ιστορικής περιόδου, ενώ οι 'κινηματογραφικές' περιγραφές (ροή κινηματογραφική, γρήγορες αλλαγές σκόπευσης), η ανεπιτήδευτη προσέγγιση, αναδεικνύουν μοναδικά την υποκρισία της εποχής και των αντίστοιχων ηθών που εκπροσωπεί (η εποχή) και τα απομυθοποιεί.

Πολλά συγχαρητήρια αξίζουν στην Ελένη Κεκροπούλου για το θαυμάσιο αυτό έργο!

"Έλυτρα και λύτρα" της Ελένης Μωυσιάδου- Δοξαστάκη

Το ποιητικό έργο της Ελένης Μωυσιάδου-Δοξασάκη είναι ένα έργο πρωτότυπο, πολυπρισματικό και λυρικό που κινείται δυναμικά, με απόλυτη σταθερότητα και εκλεπτυσμένη γλωσσική χάρη ανάμεσα στο χθες και στο σήμερα, ανάμεσα στο παρόν, και στην αρχαιοελληνική ή ακόμα και την πιο πρόσφατη παράδοση μας και στη σύγχρονη πραγματικότητα που όμως αναδύεται μέσα από τους στίχους της με ιδιαίτερη καλαισθησία, επιτυγχάνοντας μια τέλεια ισορροπία που συγκινεί τον αποδέκτη της. Η ματιά της είναι άλλοτε, αυστηρή, άλλοτε νοσταλγική, κι άλλοτε συναισθηματικά αποστασιοποιημένη, σαν η δημιουργός να επιθυμεί να κρατήσει ίσες αποστάσεις απέναντι στα θέματα που πραγματεύεται.

Οι στίχοι διαθέτουν τη μελωδία, το λυρισμό του παρελθόντος, αλλά την ίδια στιγμή ξεχειλίζουν από το ρεαλισμό, την αμεσότητα, την αιχμηρότητα του σήμερα με αποτέλεσμα να απεικονίζει με την πένα της δυο αντίθετους και μακρινούς κόσμους συγκερασμένους σε ένα, σαν μια αναπόσπαστη και αδιαχώριστη οντότητα. δύσκολα θα ξεχώριζε κανείς το παλιό στοιχείο από το νέο στα ποιήματα της, αφού συνυπάρχουν σε πλήρη αρμονία.

Κυρίαρχος και απανταχού παρόν, ο Χρόνος ακόμα κι όταν η ποιήτρια δεν αναφέρεται άμεσα σε αυτόν ενώ η αέναη ρευστότητα του υπονοείται αδιαλείπτως, αφήνοντας μια γλυκόπικρη γεύση...

Ακίνητος ο χρόνος
Γελάει με όποιον τον μετράει
Κι άπιαστο φίδι ξεγλιστράει
Από της γνώσεως το κέντρο

...πρωταγωνιστεί και συνυπάρχει αρμονικά μαζί με εικόνες, χρώματα και μυρωδιές ακόμα και αντικείμενα μιας περασμένης εποχής, που όμως, η ξεθυμασμένη παλαιότητα τους δεν έχει καταφέρει να τα ξεθωριάσει στη συλλογική μας μνήμη και στο συνειδητό μας, καθώς όλα ξεπροβάλλουν 'νωπά' και αναγεννημένα μέσα από τους στίχους της, παραπέμποντας στην θυμοσοφική ποίηση μιας πρότερης εποχής.

Κιτρίνισε το λινό σεντόνι της γιαγιάς
ένας λεκές διπλώνει νωπή σκουριά πυρρόξανθη
σαν μήνη από γύρη

Ποιήματα της Ελένης Μωυσιάδου- Δοξαστάκη έχουν δημοσιευτεί σε λογοτεχνικά περιοδικά, ανθολογίες και στο διαδίκτυο.

Oι γείτονές μας, αυτοί οι άγνωστοι...

"Δακρυγόνα" του Αλέξη Σταμάτη

Δεν είμαι κριτικός και πολύ περισσότερο κριτικός θεάτρου, αλλά μια έντονη παρόρμηση με έσπρωξε να γράψω αυτά τα λίγα για το θεατρικό έργο «Δακρυγόνα» του Αλέξη Σταμάτη, που ομολογώ πως με εξέπληξε πολύ ευχάριστα. (Εκ των υστέρων έμαθα πως ήταν η πρώτη του προσπάθεια και αυτό με εντυπωσίασε ακόμα πιο πολύ).

Από την πρώτη στιγμή που το έργο άρχισε να εκτυλίσσεται επί σκηνής, κατάλαβα πως εδώ πρόκειται για κάτι νέο, ενδιαφέρον και διαφορετικό που δε θα μου προκαλέσει πλήξη. Πολύ σύντομα, ωστόσο, διαπίστωσα πως το έργο του είχε ήδη αρχίσει να ξεπερνά τις προσδοκίες μου, ώσπου τις υπερέβη εντελώς.

Έμεινα εντυπωσιασμένη κυρίως από το λόγο του: γρήγορος, καθαρός, δυνατός, ενώ απουσίαζαν παντελώς τα στερεότυπα. Σύντομες ατάκες που διαδέχονταν η μια τη άλλη σαν μια αλληλουχία μουσικών φράσεων καλογραμμένης μουσικής σύνθεσης. Ούτε στιγμή δε σε αφήνει να απουσιάσεις ή να αφαιρεθείς. Κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον σου ως την τελευταία κραυγή που αφήνει η ηθοποιός στη καταληκτική σκηνή του έργου. Έργο πολυεπίπεδο, στοχαστικό με χαρακτήρες σύνθετους, πολύπλευρους, παρότι αντιπροσωπευτικούς του καιρού τους. Ο Σταμάτης ξέρει να αφουγκράζεται την εποχή μας, να τη σκιαγραφεί και να εμβαθύνει στην ανθρώπινη ψυχή, κρατώντας αποστάσεις. Με αμεροληψία και χωρίς τη παραμικρή διάθεση συνετισμού, διδαχής ή συμμόρφωσης, εκθέτει τα σύγχρονα προβλήματα παρασύροντας τον θεατή στο μύθο του, που όμως είναι τόσο αληθινός όσο και η ζωή. Μέσα από το προσωπικό παραμύθι δυο ανθρώπων αφήνει να ξεδιπλωθεί μια ολόκληρη εποχή, με τα προβλήματα που τη συνοδεύουν, τους προβληματισμούς δυο γενεών, εκείνη των νέων και την ‘ανάνηψή’ τους από την πολιτική, κοινωνική και οικογενειακή αυταπάτη, αλλά και εκείνη των γεροντότερων που την προκαλούν (αυταπάτη) χωρίς οι ίδιοι να το συνειδητοποιήσουν. Έτσι από το προσωπικό μύθο περνά στο κοινωνικό, φυσικά, χωρίς επιτήδευση ή υπερβολή. Ο Αλέξης δεν φλυαρεί, μόνο ξεσκεπάζει και έπειτα αφήνει το θεατή να αξιολογήσει και να αναλογιστεί τις αλήθειες. Το έργο του είναι έργο αποκάλυψης, διερεύνησης της ανθρώπινης ψυχής, ένα ξεγύμνωμα που όμως συνοδεύεται με απόλυτο σεβασμό, κατανόηση και συμπάθεια, χωρίς καμία απολύτως κριτική διάθεση. Μπράβο στον Αλέξη. Νομίζω πως λείπουν θεατρικοί συγγραφείς σαν τον Α. Σταμάτη από το σύγχρονο θεατρικό προσκήνιο και εγώ προσωπικά επικροτώ με θέρμη αυτή την προσπάθεια και του εύχομαι από καρδιάς να συνεχίσει.

Τέλος, θα ήταν μεγάλη παράλειψη να μην αναφερθώ και να συγχαρώ επίσης τους δυο εξαίρετους ηθοποιούς που ενσάρκωσαν συγκλονιστικά τους ρόλους: την κα Δανάη Παπουτσή και τον Νίκο Αρβανίτη και βέβαια, last but not least τον σκηνοθέτη Άρη Τρουπάκη, που πήρε στα χέρια του ένα ειλικρινές έργο και όχι μόνο το δικαίωσε, αλλά μαζί με τους δυο ηθοποιούς κατάφερε να το απογειώσει. Η θεατρική παράσταση "Δακρυγόνα" παίζεται αυτό το χειμώνα στο Θέατρο της οδού Κεφαλληνίας. Θερμά συγχαρητήρια σε όλους!
Στις φωτό πάνω και κάτω σκηνές από την παράσταση με την Δανάη Παπουτσή και τον Νίκο Αρβανίτη και στη μεσαία ο συγγραφέας.

"Ο Επισκέπτης του Ονείρου" της Ελένης Τσαμαδού

Η Ελένη Τσαμαδού, καταξιωμένη συγγραφέας πέντε μυθιστορημάτων που εκδίδονται όλα από τις εκδόσεις Ψυχογιός, επανέρχεται με ένα ακόμα υπέροχο και μάλιστα πρωτότυπο βιβλίο της. "Ο επισκέπτης του ονείρου" είναι ένα βιβλίο που στοχεύει και καταφέρνει να ταράξει τα νερά της μνήμης, απογυμνώνοντας τις αλήθειες μιας παλαιότερης, παρότι εμβληματικής εποχής - εκείνης του μεσοπολέμου. Μιας εποχής που εξακολουθούμε να εξιδανικεύουμε σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό και που τείνουμε συνεχώς να την ταυτίζουμε με το ρομαντισμό, την ομορφιά και την αθωότητα.

Αλλά η Ελένη Τσαμαδού καταρρίπτει αυτή την πλάνη και μάλιστα με τον πιο πρωτότυπο και ευρηματικό τρόπο. Με αμεσότητα, ειλικρίνεια, αλλά και διατηρώντας κάποια απόσταση ως αφηγήτρια της ιστορίας της, επιστρατεύει τους ήρωες της για να καταθέσει τις απόψεις της, να αποκαλύψει μυστικά, να εκθέσει αλήθειες στους αναγνώστες της, επαναπροσδιορίζοντας την αντίληψή τους, την αντίληψη μας για την επίπλαστη ομορφιά, την υποκρισία και τη κίβδηλη ηθικότητα που κυριαρχούσε τότε.

Ο θάνατός ενός πλούσιου άντρα, σταφιδέμπορου από την Πάτρα, και ένας απρόσμενος επισκέπτης γίνονται η αφορμή για να ξετυλιχτεί η ιστορία μας. Αλλά η ιστορία καθεαυτή δεν είναι ο κεντρικός άξονας του βιβλίου, όπως παραδέχεται και η ίδια η συγγραφέας στο επίμετρό της, αλλά η αφορμή, το όχημα πάνω στο οποίο η δημιουργός μας μεταφέρει στο χώρο και στο χρόνο, καθώς και στο κοινωνικό πλαίσιο το οποίο επιλέγει να τοποθετήσει και να εξελίξει την ιστορία της. Μέσα από τις ομολογίες-καταθέσεις των κεντρικών ηρωίδων της – όχι μόνο, καταθέτει τη δική της ‘ομολογία’ συνθέτοντας έτσι ένα ψηφιδωτό που συναρπάζει και προβληματίζει, αλλά μας γοητεύει με τις πολύπλευρες και άκρως ενδιαφέρουσες ψυχογραφίες γυναικείων τύπων της εποχής. Οι κεντρικές ηρωίδες της: μια πατρινή αρχόντισσα, μια Ευρωπαία καταπιεσμένη από την επαρχιώτικη νοοτροπία και μια πληθωρική Σμυρνιά. αναλαμβάνουν το ρόλο της αποκάλυψης των μυστικών, των δικών τους και των άλλων, σε μια εποχή όπου όλοι περιχαρακώνονται πίσω από την υποκρισία και το ψέμα γα να αναδυθούν έπειτα οι αλήθειες-σχεδόν ερήμην τους.

Η ροή της αφήγησης των ηρώων δεν ανακόπτεται σχεδόν ποτέ από τη συγγραφέα, καθώς τις αφήνει να ξεδιπλώσουν τις πτυχές της ζωής τους, τα πάθη, τις αδυναμίες, τα όνειρα τους χωρίς παρεμβολές, ούτε παρεμβάσεις, έτσι απλά, σαν ένας ουδέτερος παρατηρητής. Επιτρέποντας με αυτόν τον τρόπο ακόμα περισσότερο φως να φωτίσει το μυστήριο του θανάτου, της αποκάλυψης ή της εξιχνίασής του. Έπειτα είναι και ο παράδοξος επισκέπτης της που έρχεται ξαφνικά από το πουθενά για να παίξει το καταλυτικό του ρόλο και να γκρεμίσει τα στεγανά. Άραγε ποιος είναι αυτός, γιατί του δίνει αυτό το ρόλο η συγγραφέας; Αξίζει πραγματικά να το ανακαλύψετε μόνοι σας. Ένα εξαιρετικό βιβλίο με την υπογραφή μιας σπουδαίας και αγαπημένης συγγραφέα!

Aιώνια επιστροφή

Στο προηγούμενο βιβλίο της Ελένης Γκίκα, Πλήθος Είμαι, η βασική ηρωίδα της φαινομενικά εύθραυστη αλλά με την αποφασιστικότητα ενός ανθρώπου που θέλει να εξορκίσει το παρελθόν του, επιχειρεί μια περιπλάνηση στους σκοτεινούς λαβυρίνθους της μνήμης. Αναδιφά σε αυτήν γυρεύοντας τραύματα και θραύσματα του παρελθόντος, ελπίζοντας, ότι με αυτή την αναδίφηση θα απολυτρωθεί από το τυραννικό της παρελθόν.

Στην "Αιώνια Επιστροφή" η Eλένη Γκίκα επιστρέφει. Επιστρέφει με ένα ακόμα εκπληκτικό ταξίδι της, στο χωροχρόνο, μόνο που ετούτη η επιστροφή δεν επιτυγχάνεται αποκλειστικά μέσα από τη διαδικασία της επαναφοράς της μνήμης, ή από ένα πλέγμα αναπολήσεων ή αναμνήσεων, αλλά με το σθένος και τη δύναμη εκείνου που τολμά να ανασύρει την αλήθεια, να την αποκαλύψει και έπειτα να την εκθέσει γυμνή μπροστά στα μάτια των άλλων. Και όχι μόνον αυτό, αλλά είναι έτοιμη κάθε στιγμή να αναμετρηθεί μαζί της, αδιαφορώντας για τις συνέπειες.

Η ιστορία της Ελένης είναι μια ιστορία μέσα στην Ιστορία, όπως λέει και η ίδια. Οι δυο αυτές ιστορίες άλλοτε τέμνονται και συναντιούνται και άλλοτε συγκρούονται και απομακρύνονται η μια από την άλλη, όπως συμβαίνει με όλες τις σχέσεις στη ζωή. Αλλά σε κάθε περίπτωση αλληλοσυμπληρώνονται και αλληλοϋποστηρίζονται με ένα μοναδικό τρόπο. Το ίδιο συμβαίνει, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, και ανάμεσα στους ήρωες της κάθε ιστορίας.

Ανάμεσα, σε εκείνους τους ‘αληθινούς’ τους απτούς που πλαισιώνουν τη ζωή της κεντρικής ηρωίδας της, αλλά και τους άλλους, τους χάρτινους που ξεπηδούν μέσα από τα βιβλία και τα ‘θραύσματα’ που η δημιουργός επιλέγει να μας παραθέσει. Μόνο που εδώ, ακόμα και οι ‘χάρτινοι ήρωες’ αποκτούν υπόσταση, ανάσα και πνοή. Περνοδιαβαίνουν, έξω από τα όρια της ιστορίας της με σκοπό να μας φέρουν αντιμέτωπους με τα γεγονότα τις αλήθειες, που ενώ οι περισσότεροι από εμάς γνωρίζουμε, συχνά στρέφουμε μακριά το πρόσωπό μας.

Η βασική ηρωίδα του βιβλίου Όλγα, ζει μια παράδοξη ζωή, σχεδόν σιωπηλή, ώσπου αποφασίζει να κάνει εκείνο το βήμα που η ίδια αργότερα θα προσδιορίσει ως Αιώνια Επιστροφή. Όλη της τη ζωή περιμένει ετούτη τη στιγμή, όπου θα κάνει αυτό το τολμηρό δρασκέλισμα. Έτσι κάπου ανάμεσα στα ασαφή και θολά όρια του δρόμου που επιλέγει να διανύσει, θα συναντήσει τρία ‘πρόσωπα,’ καθοριστικά και ολέθρια. Αλλά μόνο για την ίδια; Έρωτας, Λογοτεχνία, Πολιτική. Τρία πρόσωπα, τρεις βασικές πτυχές της ιστορίας που συμπλέκονται με ένα εξαιρετικό και πάντα μοναδικό τρόπο, από εκείνους που μας έχει συνηθίσει η Ελένη Γκίκα. Αλλά πάντα και σε κάθε περίπτωση ανοίγει τα μάτια μας για δούμε τα πράγματα καθαρότερα.

Το είχα πει από την αρχή, και το ξαναλέω, ελάχιστες φορές ο συμβολισμός και ο ρεαλισμός έχουν ζυμωθεί με τόση μαεστρία στη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία όσο στα βιβλία της Ελένης. Και μοιάζει να το πετυχαίνει πάντα με ένα τρόπο τόσο φυσικό.

Ελένη, καλή επιτυχία σου εύχομαι, ολόψυχα, και πάντα να επιστρέφεις με συγκλονιστικά βιβλία.

Γυναίκα και λογοτεχνία

Την Πέμπτη 30-9-2010 στα πλαίσια του φεστιβάλ Ιβηροαμερικανικής Λογοτεχνίας (LEA) διεξήχθη στο Αμφιθέατρο Ρ/Σ «Αθήνα 9,84» ομιλία – συζήτηση με θέμα «Γυναίκα και λογοτεχνία» με την παναμέζα συγγραφέα Rosa Maria Britton και την ελληνίδα συγγραφέα Πέρσα Κουμούτση.

Στη φωτό η μορφωτική ακόλουθος της παναμέζικης πρεσβείας, Ν. Οικονόμου, μετά από εμένα η Έλια Ραμίρεζ, δημοσιογράφος και η Ρόζα-Μαρία Μπρίτον, παναμέζα συγγραφέας.

Στην επιτυχία του φεστιβάλ Ιβηροαμερικανικής λογοτεχνίας στην Αθήνα συνέβαλλε καθοριστικά η κα Αντριάνα Μαρτίνεζ την οποία ολόθερμα ευχαριστώ.

Aπόσπασμα από την εισήγηση "Γυναίκα και λογοτεχνία" (της Πέρσας Κουμούτση)

Στην Ελλάδα, η πρώτη «μαζική» εμφάνιση γυναικών συγγραφέων σημειώνεται στον Μεσοπόλεμο και στα δύο κύρια είδη της λογοτεχνίας: την ποίηση και το μυθιστόρημα με πρωτοπόρες τη Γαλάτεια Καζαντζάκη, την `Ελλη Αλεξίου, τη Μέλπω Αξιώτη, τη Διδώ Σωτηρίου στην πεζογραφία και τη Μαρία Πολυδούρη, τη Μυρτιώτισσα, τη Ζωή Καρέλλη στην ποίηση. Σιγά σιγά καθώς ο δρόμος της συνύπαρξης στη κοινωνία πετυχαίνεται χωρίς καταπίεση και διακρίσεις, το ίδιο συμβαίνει και στη λογοτεχνία, κάτι σαν φυσική συνέπεια, και εννοώ τη γυναικεία παρουσία όχι μόνο ως δημιουργού, αλλά και ως πρωταγωνίστριας και ηρωίδας.

Παρόλα αυτά η αθρόα παρουσία των γυναικών στη λογοτεχνική παραγωγή της Ελλάδας έρχεται μεταπολεμικά και πιο συγκεκριμένα από το 1950 και έπειτα, αφού τότε εμφανίζονται στα γράμματα δυο γενιές γυναικών, οι περισσότερες από τις οποίες εξακολουθούν να γράφουν και να δημοσιεύουν ως σήμερα. Αν προπολεμικά η γυναίκα που έγραφε λογοτεχνία, όπως και η γυναίκα ως θέμα, με τα ιδιαίτερα προβλήματά της, ήταν γνωστές μόνο σε ένα περιορισμένο κύκλο διανοουμένων και συγγραφέων, η κατάσταση αυτή άλλαξε στις μεταπολεμικές δεκαετίες. `Ενας από τους βασικούς παράγοντες αυτής της αλλαγής ήταν ότι η γυναίκα ολοένα και περισσότερο συμμετείχε στην παραγωγή, και κατά συνέπεια απαιτούσε να διευρύνει τους ορίζοντές της. Εκτός από τις επιστήμες, η λογοτεχνία ήταν ένα από τα πιο προνομιακά πεδία άσκησης της γυναικείας εμπειρίας, της περιγραφής των νέων κοινωνικών ηθών, και της αποτύπωσης των ψυχικών αντιδράσεων της μεταπολεμικής γυναίκας....

Από το 1960 η λογοτεχνία των γυναικών στην Ελλάδα μπαίνει σε μια νέα φάση. Παλαιότερα ταμπού γλώσσα και καταστάσεις αλλάζουν, η παλιά θεματολογία υποσκελίζεται από νέες με σημαία εκείνη της σεξουαλικότητας της γυναίκας που γίνεται και η κύρια πηγή της δημιουργικής της έμπνευσης. Η γυναίκα υψώνει τη φωνή ενάντια στο κατεστημένο, ενάντια στην οικονομική καταπίεση, ακόμα και στο γάμο και όπως είναι πλέον παραπάνω από αισθητική, απαραίτητη, η συμμετοχή της στην παραγωγή, έχει ενεργό ανάμειξη στις αποφάσεις που παίρνονται σε όλες τις βαθμίδες και τις πτυχές της δημόσιας ζωής. `Ετσι τα παλιά γυναικεία πρότυπα, σιγά σιγά παύουν να υπάρχουν, γεννιούνται όμως καινούργια, αρκετά από τα οποία είναι όμως αρνητικά, κυρίως γιατί αλυσοδένουν τη σύγχρονη γυναίκα στην κοινωνία της κατανάλωσης. Αυτό που μπορούμε να πούμε ως προς τη λογοτεχνία είναι ότι αφ’ ενός η γυναίκα αντιμετωπίζεται κατά τις τελευταίες δεκετατίες του 20 αιώνα απολύτως ως ίση με τους άνδρες ομότεχνούς της, ενώ, αφετέρου, ιδίως μετά το 1990, η σημαντική αύξηση του γυναικείου αναγνωστικού κοινού, επιβάλλει κατά κάποιο τρόπο στην αγορά και την ύπαρξη βιβλίων (κυρίως πεζογραφίας) που να ασχολούνται με ανάλογα θέματα. Κατ’ αυτό τον τρόπο γεννήθηκε μια ευρεία ομάδα αναγνωστριών, σε όλη την Ελλάδα, οι οποίες πολύ εύκολα περνούν από τη θέση του αναγνώστη στη θέση του συγγραφέα, θέλοντας κατά πρώτο λόγο να πουν τη δική τους ιστορία.